نوروترانسمیتر سروتونین و نقش فیزیولوژیک آن, بعنوان یک میانجی عصبی در بدن

موضوع: نوروترانسمیتر سروتونین و نقش فیزیولوژیک آن, بعنوان یک میانجی عصبی در بدن

سرفصلهای این سمینار و پژوهشهای صورت گرفته

 

·     افسردگی و درمان آن با سروتونین

·      روزه داری , افطاری, خواب بعد از آن و نقش سروتونین 

·     سروتونین هورمون عشق و زندگی

·     دانشجویان , سروتونین, عشق و افسردگی

·     سروتونین وعشق (قویترین میل جهان)

·      دربدن افراد عاشق چه اتفاقی برای سروتونین می افتد.

·     درمان عشق شکست خورده با سروتونین

·     سروتونین و خودکشی

·     جنایتکاری و سطح بالای سروتونین

·     اعتیاد ,سروتونین و ترک اعتیاد

·     سروتونین در پرندگان

 سنتز سروتونین synthesize Serotonin

سروتونین نوعی انتقال دهنده عصبی است که نقش مهمی در خوابیدن،تعدیل حالت و رفتار،اشتها و ... دارد والبته به تحریک حرکات دودی روده نیز کمک می کند. در جریان انعقاد خون نیز از پلاکتهای پاره آزاد شده و باعث تنگ شدن رگها می شود. سروتونین بیشتر از سلولهای رافه  ترشح می شود که در مکانیسم های انتقال درد و همچنین درهنگام استرس بر روی محور HPA تاثیر می گذارد. لیزرژیک اسید دی اتیل آمید (L.S.D) ماده ای مخدر است که عمل سروتونین را خنثی می کند. وقتی مواد ضد سروتونین مصرف شوند خوابیدن  تا حدودی غیرممکن میشود. دیده شده که سروتونین با اثر بر سلولهای سرطانی آنها را وادار به خودکشی دسته جمعی می کند.این حالت در مورد تومورهای مغزی و سرطانهای لنفاوی است. پیش ساز سروتونین اسید آمینه سروتونین می باشد که اگر به آمینواسید تریپتوفان یک OH اضافه شود تبدیل به 5_هیدروکسی تریپتوفان میشود(5_HTP)  که اگر از این ترکیب  یک گروه  COOH گرفته شود 5_هیدروکسی تریپتامین یا سروتونین پدید می آید. که در این فرایند دو آنزیم نقش دارند که ابتدا آنزیم تریپتوفان هیدروکسیلاز و در مرحله دوم آنزیم دکربوکسیلاز عمل میکند.

گروهی از محققین  احتمال می دهند که سروتونین در بیماری میگرن نقش داشته باشد. اتصال سروتونین به برخی سلولها تحریک کننده علائم افسردگی می باشد ,که داروهای افسردگی مانع این اتصال میشود.

ساختمان شیمیایی سروتونین بشکل زیر مبیاشد

 
C10H12N2O

سروتونین در انتهای پایانه اکسون و از اسید آمینه L-tryptophan طی دو مرحله ساخته میشود.

1.    Serotonin (5-HT) is synthesized from L-tryptophan by tryptophan hydroxylase (5-HTP)

       Produces 5- hydroxytryptophan

2.    5-hydroxytryptophan is decarboxylated to form 5-HT

Serotonin Reuptake بازجذب سروتونین

 کاتابولیسم سروتونین : سروتونین از غشاء پیش سیناپسی باز جذب میشود و توسط یک منوآمینو اکسیداز و در داخل نورون تجزیه می شود

5-HT remains in the synaptic cleft continuing to depolarize postsynaptic cells.

باقیمانده سروتونین مرتب سلول پس سیناپسی را دپلاریزه میکند

همانطور که در شکل بالا دیده میشود سروتونین بعد از تولید در انتهای اکسون در داخل وزیکولهایی بسته بندی میشود و بعد در زمان مناسب با اضافه شدن به سطح غشاء پیش سیناپسی سروتونین به داخل فضای سیناپسی ترشح میشود و بعد با اثر بر روی غشاء پس سیناپسی اضافه آن بازجذب غشاء پیش سیناپسی میشود. و در آنجا توسط یک MAO تجزیه و غیر فعال میشود.

در شکل بالا تمامی مراحل تولید و بسته بندی , ترشح , اثر بر روی گیرنده در غشاء پس سیناپسی , بازجذب و تجزیه سروتونین بصورت شماتیک نشان داده شده است.

لازم به  ذکر است که سروتونین خود بعنوان پیش ساز برای ساخت ملاتونین میباشد.

Serotonin Receptorsگیرنده های سروتونین

         7 different types of 5-HT receptors.

         سروتونین 7 گیرنده اصلی و 4 گیرنده فرعی دارد

         6 G-protein receptors

       6 گیرنده حساس به G-protein و فعال کننده ثانویه که گیرنده آنها درسطح  غشاء سلول هدف قرار دارد .

       1 ion gated channel

       یک گیرنده وابسته به کانال یونی که در سطح غشاء سلول هدف قرار دارد.

 البته سروتونین دارای تعدادی گیرنده دیگر هم میباشد که بصورت زیر واحد های گیرنده های اصلی تعریف میشوند که در شکل بالا به تعدادی از آنها اشاره شده است. لازم به ذکر است که بیشترین مقدار سروتونین مغز در ناحیه پیشانی مشاهده شده است. همچنین در این شکل جایگاه تعداد دیگری از نوروترانسمیترها در مغز نشان داده شده است.

      Serotonin Release  آزاد سازی سروتونین

       Frontal Cortex کورتکس پیشانی

       Striatum شیار

       Hippocampus هیپوکامپ

       Also in the liver and the spleen.کبد و طحال  

بازجذب سروتونین Serotonin Reuptake   

        Receptors at the postsynaptic site in a gap junction are sensitive to MDMA.

        MDMA binds to the transporters that return the 5-HT to the presynaptic cell. 

       5-HT remains in the synaptic cleft continuing to depolarize postsynaptic cells.

باقیمانده سروتونین مرتب سلول پس سیناپسی را دپلاریزه میکند

 
Serotonin

        اثرات فیزیولوژیک

         Serotonin is found to effect….

       Sleep خواب))

       Appetite (اشتها – اشتیاق)

       Depression (افسردگی)

       Obsessive Compulsive Disorder اختلال جبری وسواسی ) )

       Aggressionتند خویی) )

 

         Serotonin (5-HT) is an excitatory neurotransmitter that causes depolarization in postsynaptic cells.

         سروتونین نوروترانسمیتری است که باعث دپلاریزاسیون سلول پس سیناپسی میشود.

5-HTP یک مکمل غذایی است که سطح سروتونین مغز را بالا نگه می دارد که در موارد زیر دارای اثر مثبت و مفید است: خواب، خلق، اضطراب، خشم، اشتها، درجه حرارت، رفتار جنسی و احساس درد.
تعدادی از موارد کاربرد درمانی سروتونین  :
5-HTP ممکن است در درمان بیماریهای مرتبط با کمبود سروتونین، نظیر موارد زیر مفید باشد:
 
افسردگی : دانشمندان معتقدند برخی انواع افسردگی به دلیل کمبود سطح سروتونین مغز است. بنابراین، بسیاری از داروهای ضد افسردگی سطح سروتونین را افزایش می دهند.  5-HTP  به اندازه برخی از داروهای ضد افسردگی در درمان افسردگی های خفیف تا متوسط مؤثر است و افراد درمان شده با 5-HTP  بهبود خلق، اضطراب، بیخوابی و علایم فیزیکی داشته اند.
*
فیبرومیالژی : این اختلال موجب درد و سفتی عضلات، حساسیت مفاصل و درد مداوم نقاط مختلف بدن میشود. هر چند عوامل زیادی بر شدت اختلال اثر دارد، علت اولیه درد فیبرومیالژی سطح پایین سروتونین است.  5-HTP تحمل درد را افزایش می دهد، کیفیت خواب را بهبود می بخشد  و اضطراب و افسردگی در بیماران مبتلا به فیبرومیالژی را کم می کند. لازم به ذکر است که فیبرومیالژی یک بیماری جسمی نمیباشد بلکه یک بیماری روحی و روانی است که فیبرهای عصبی و عضلانی را درگیر میکند که درمانی شبیه درمان افسردگی دارد.
 *
بیخوابی : 5-HTP مدت زمان لازم جهت به خواب رفتن را کم و کیفیت خواب را بهتر می کند.
 *
میگرن : 5-HTP تعداد حملات و شدت سردرد میگرنی را کم می کند و عوارض کمتری در مقایسه با داروهای ضد سردرد دارد.
*
 چاقی : 5-HTP میزان مصرف کربوهیدرات را با تحریک احساس سیری (پری شکم) کم می کند و منجر به کاهش وزن افراد چاق میشود.
  سردرد کودکان : کودکان مبتلا به سردرد مرتبط با اختلالات خواب به طور مناسب به درمان با 5-HTP پاسخ می دهند.
منابع غذایی  حاوی سروتونین :
5-HTP از دانه گیاه آفریقایی "Griffonia simplcifolia" گرفته میشود و سپس تخلیص و تغلیظ در مکمل های غذایی میشود.
انواع دیگر
5-HTP  جزیی از مولتی ویتامین ها و فرآورده های گیاهی است. همچنین به صورت یک قرص یا کپسول تک ماده ای وجود دارد.
5-HTP  موجب اختلالات گوارشی مختصر در بعضی افراد میشود. این عوارض شامل تهوع خفیف، سوزش سردل، نفخ، احساس پری و گزگز و مورمور است.

ویتامین ب-۶، نیاسین و یون منیزیوم به تبدیل تریپتوفان به سروتونین کمک می کند

 اثر اکستاسی بر روی سروتونین

         نحوۀ اثر در مغز

  آمین‌های مغز – بویژه نوراپی نفرین و سرتونین نوروترانسیمترهای مسیرهایی هستند که کارشان بروز خلق است. با توجه به فرضیه آمینی، کاهش عملکرد این آمین‌ها باعث افسردگی خواهد شد و افزایش فعالیت‌ آنها باعث بالا رفتن خلق
می‌شود.
MDMA از طرقی که ذکر خواهد شد باعث افزایش خلق و احساس نشاط می‌شود.

فرضیه تاثیر MDMA (اکستاسی) بر مغز:
1 - افزایش آزادسازی سروتونین در سیناپس‌های مغزی
2 - بلوک بازجذب سروتونین
3 - افت میزان سروتونین مغز
4 - اثرات غیرمستقیم بر میزان دوپاین مغز

 نقش سروتونین در چند پروژه تحقیقی بطور خلاصه مورد اشاره قرار میگیرد

1- احساس خواب آلودگی پس از صرف غذا 

 اگر پس از صرف غذا خصوصاً پس از مصرف شیرینی جات دچار خواب آلودگی شدید، ،امری طبیعی است و شما آدم نرمالی هستید. خوردن غذاهای دارای قند یا مواد تهیه شده از آرد مثل شیرینی، نان و ماکارونی و غیره موجب افزایش قند خون می شوند. این امر موجب می شود، لوزالمعده مقدار زیادی انسولین ترشح کند که انسولین موجب می شود تریپتوفان ( یک نوع اسیدآمینه) موجود در خون را که از اجزاء سازنده پروتئین است وارد مغز می کند. تریپتوفان در مغز تبدیل به ماده ای بنام سروتونین می گردد که این ماده باعث خواب آلودگی می شود. پس قند مصرف شده بطور غیر مستقیم تولید مواد خواب آور را در مغز افزایش می دهد. بسیاری از افراد با کاهش مصرف مواد قندی و نشاسته ای از ایجاد این حالت جلوگیری می کنند. زمانی که نیاز است هوشیار باشید و نمی خواهید احساس خواب آلودگی کنید، غذاهایی را مصرف کنید که قند خون را زیاد بالا نمی برند. مصرف انواع سبزیجات خام بصورت سالاد یا غذای تهیه شده از سبزیجات پخته، گوشت قرمز، ماهی ، مرغ ،دانه ها خوراکی وآجیل مثل بادام،بادام زمینی، 1پسته و ... باعث احساس خواب آلودگی  نشده و شما را سر حال نگه می دارند

 2- تب عشق ...

پژوهشگرهای ایتالیایی میگن: عاشق شدن در حقیقت ابتلا به نوعی بیماری عقلیست!

خانم " دوناتلاپارازیتی " از متخصصهای دانشگاه " پیزا " با مطالعه روی 20 نفر از دانشجوهاش که به شدت درگیر عشق آتشین بودند متوجه شد خصوصیات رفتاری و تغییرات شیمیایی توی مغز این افراد درست مثل بیمارهای روانی مبتلا به اختلال " وسواسی_جبری است. افراد مبتلا به اختلال وسواسی_جبری از یه حس غیر قابل کنترل که اونها رو وادار به انجام و یا تکرار یه عمل منفرد میکنه, رنج میبرند. مثلا بدون اینکه متوجه باشند روزی چند ده مرتبه دستهاشون رو می شورند یا به دفعات به صورت افراطی, به اجاق گاز سرکشی می کنند تا از خاموش شدنش مطمئن بشند. پارازیتی معتقده که افراد درگیر عشق هم ناخواسته از چنین حس غیر قابل کنترلی توی رفتارشان پیروی میکنند. او با اشاره به این نکته که یکی از مواد شیمیایی مغزی (واسطه عصبی ) به اسم " سروتونین "مسئول کنترل خلق توی آدمی میباشد و طی اختلال وسواسی_جبری هم به شدت پایین می آید , طی آزمایشهایی نشان داد که میزان این ماده (سروتونین)در مغز دانشجوهای عاشق هم پایین است و درست بعد از یکسال و فروکش کردن تب عشق در این افراد , دوباره میزان سروتونین به حد طبیعی بر می گردد.

 3- نقش سروتونین در افراد معتاد و احتلالات روانی :

تا آنجایی که اطلاعات من اجازه می‌دهد، ردپای افسردگی و سایر اختلالات روانی در هر حوزه‌ای از انحراف‌های اجتماعی دیده می‌شود. اختلالات روانی در اعتیاد چه نقشی دارند؟

·        اول آن‌که حدود 60% معتادان دچار یک اختلال روانی دیگر نیز هستند.

·        آیا اختلال روانی اولیه می‌تواند به معتادشدن فرد بینجامد؟

·        این ارتباط دو سویه است، یعنی هم افسردگی و اضطراب و انواع و اقسام اختلالات کنترل تکانه و انواع خاصی از اختلالات شخصیت می‌تواند زمینه‌ساز اعتیاد افراد شود و هم اعتیاد می‌تواند زمینه‌ای برای برخی اختلالات روانی مثل افسردگی شود. مصرف مواد، دستگاه عصبی را ویران می‌سازد. این تأثیر به چند شکل اتفاق می‌افتد: اولین تأثیر آن وابستگی به مواد است که مردم و غیرمتخصصان به آن اعتیاد می‌گویند. ما در بدن دستگاهی داریم که در پاسخ به درد یا فشار روانی ماده‌ای آزاد می‌کند که این دو را کاهش می‌دهد. به این ماده، تریاک یا مرفین داخلی می‌گویند.

 سازوکار معتاد یا وابسته‌شدن تدریجی فرد بر اثر مصرف مواد به زبان ساده به این صورت است که وقتی به هر دلیلی فرد از بیرون تریاک خارجی به بدن برساند، این دستگاه دیگر نیازی به فعالیت نمی‌بیند، با گذشت زمان از کار می‌افتد و تعطیل می‌شود. به این ترتیب فرد به آن منبع خارجی وابسته می‌شود. مواد دیگر به شکل‌های دیگری فرد را وابسته می‌کنند. مثلاً ماده معروف به X که دستگاه عصبی را به نحو مخربی تحریک می‌کند، از طریق تخریب غشای حبابچه‌های حاوی سروتونین در انتهای سلول‌های عصبی مغز عمل می‌کند و این تخریب بازگشت‌ناپذیر است یعنی پس از مدتی سلول‌های عصبی مغز کوتاه‌تر و کوتاه‌تر می‌شوند و دیگر حبابچه‌های مذکور در آنها تشکیل نمی‌شود. با هر بار مصرف اکس تعدادی از سلول‌ها تخریب می‌شوند و فرد برای رفع نیاز خود به سروتونین مجبور به مصرف دوباره اکس می‌شود. به این ترتیب سیر تخریبی مزبور ادامه می‌یابد و نهایتاً به مرحله‌ای می‌رسد که کمبود شدید سروتونین فرد را دچار افسردگی شدیدی می‌کند که دیگر به داروهای ضدافسردگی معمول هم جواب نمی‌دهد. چون آنها هم در صورت وجود حداقلی از سروتونین است که می‌توانند اثر ضدافسردگی داشته باشند. وقتی پایانه‌های سروتونینی از بین رفته باشند، کاری از آنها برنمی‌آید.

·        اگر مصرف این ماده مخدر قطع بشود، این سلول قابل ترمیم نیست؟

·        ترمیم دستگاه عصبی کلاً بسیار بسیار کند انجام می‌گیرد. خود آن سلول دیگر ترمیم نمی‌شود. اما ممکن است بخش دیگری از دستگاه عصبی به‌دلیل نیازش به‌تدریج شروع به کار کند.

4- اکستیستی چیست؟

اکستیستی یکی از مشتقات آمفتامین است در ابتدا در آلمان به عنوان ضد اشتها وسپس  تنظیم کننده خلق و خوی معرفی گردید ولی تا کنون هیچ گونه کاربردی برای آن به عنوان دارو مورد پذیرش مجامع علمی قرار نگرفته است  اکستیسی اغلب به شکل قرص  کپسول پودر و گاهی تزریقی مورداستفاده قرار میگیرد  پزشکان معتقدند که یکی از علل اشتیاق به مصرف این قرص تاثیر آن بر حافظه حسی است. واقعیت این است که با تقویت حافظه یک حس ارتباط برقرار میشود وبدون وجود عوامل بیرونی تحریک میگردد . از قرار معلوم مصرف آن توسط جوانان موجب تخلیه انرژی فراوان میشود و مصرف کنندگان مدعی بدست آوردن احساسات مثبت از قبیل احساس داشتن انرژی فراوان همدلی و همدردی با دیگران کاهش اضطراب ودر عوض کسب آرامش و عالی به نظر رسیدن همه چیز هایی که در اطراف می گذرد هستند.نیاز به خوردن و خوابیدن نیز کاهش پیدا می کند . اثر آن 20 دقیقه تا یک ساعت پس از مصرف آغاز می شودو4 تا 6 ساعت طول می کشد.

تاثیر عمده اکستیسی افزایش آزادسازی سروتونین از پایانه عصبی پیش سیناپسی و ممانعت از بازجذب آن - تخلیه سروتونین مغز -مهار آنزیم مونو آمین اکسیداز و در نتیجه ممانعت از کاتابولیسم سروتونین و در نهایت کاهش غیر مستقیم اثر دوپامین  است

اکستیسی در اولین بار مصرف عوارض ماندگار و دراز مدت بر جای می گذارد . ابتدا حالت سرخوشی  موقت به مصرف کننده دست می دهد و شخص راغب می شود برای حفظ این حالت مقدار مصرف را افزایش دهد.

قرص شادی بخش (XTC)  یاEcstasy

در ابتدا قابل ذکر است که تولید این قرص در تمام کشورها غیر قانونی است و مخفیانه صورت می گیرد در حقیقت در لیست مواد قاچاق قرار دارد این دارو اگر چه مخدر نیست و مصرف آن وابستگی جسمانی به بار نمی آورد ولی چون از دسته داروهای روان گردان است موجب تحمل در فرد می گردد. و فرد مجبور است  مقدار آن را برای رسیدن به حالت سرخوشی اولیه مرتب افزایش دهد

مصرف مواد مخدر از راههای متداول نظیر کشیدن تریاک و مصرف هروئین در سالهای گذشته اکنون به مصرف قرص های وارداتی یا دست ساز خطرناکتری به نام اکستیسی تبدیل شده است. قرص هایی که مصرف آنها با نام قرص شادی بخش - قرص X -قرص اکسی - قرص E پارتی و ...در بین جوانان متداول شده است که رنگی شبیه اسمارتیز وطرح و نشانهای مختلف از جمله صلیب - لنگر - طرح پرندگان - دولفین و...دارد که فرد پس از مصرف آنها دچار حالتی می شود که به آن سفر می گویند سفری که زاییده توهمات ذهنی است

عوارض جانبی

عوارض جانبی که ممکن است بسرعت ایجاد شود عبارتند از :گیجی و اختلال حواس- اختلال در خواب -اضطراب وتشویش -قفل شدن دندانها - تاری دید- آکنه شبیه بثوران پوستی-عطش- بالا رفتن دمای بدن- آسیب مغزی - افسردگی - اعتیاد - بدگمانی- توهم- لرز و تعریق- آسیب کبدی و رفتار تهاجمی که با ادامه مصرف تشدید می شود.مصرف نکردن آب همراه قرص میتواند بدن را با خطر کم آبی وتشنج روبه رو کند. علایم بد گمانی در طول مدت مصرف آن دارو و حتی گاهی هفته ها پس از مصرف آن وجود دارد. حرکات سریع چشم - غش و تلاش برای به دست آوردن دارو - گوشه گیری فرد از خانواده و دوستان -مشکلات عاطفی-ترس -ضعف و سستی نیز غالبا دیده می شود.

سمیت

مسمومیت ناشی از اکستیسی به صورت کوتا مدت و بلند مدت و عمدتا در ارتباط با اختلالات روانی ظاهر می شود.حقیقت این است که اثرات سمی این دارو بسیار پیچیده است .

علایم مشخص مسمومیت عبارتند از:گشاد شدن مردمک چشم -آشفتگی - بیقراری -تهییج-توهم- بی اختیاری- تپش قلب - پرفشاری خون -افسردگی و مرگ در اثر نارساریی قلبی یا گرمازدگی شدید و ناراحتی های تنفسی. اکستیسی سبب از بین رفتن سلولهای تولید کننده سروتونین که در تنظیم خواب و قعالیت جنسی وحساسیت به درد  نقش مستقیمی ایفا می کنند در مغز می شود. گاهی آسیب سلول های تولید کننده دوپامین نیز دیده شده است.

افرادی که به صورت تفننی از آن مصرف می کنند نیز همانند مصرف کنندگان دایمی در معرض آسیب های پایدار مغزی قرار دارند و گفته می شود عوارض آن در زنان بیشتر است.

نکته دیگر مصرف قرص های اکستیسی اعتیاد ویران کننده به آن است زیرا به تدریج باعث وابستگی روانی به آن می شود بطوری که معتاد به راحتی نمی تواند آن را ترک کند و این در حالی است که جوانان و خانواده های از عوارض این ماده شیمیایی تازه وارد اطلاع دقیقی ندارند.

 5- ریشه های عصبی خودکشی

من علیه من کاری تحقیقی در جامع امریکا توسط کارل رومن (Scientific American, Feb. ۲۰۰۳)

با بررسی هایی که اکنون پژوهشگران انجام می دهند شاید در آینده گوشه هایی از داستان خودکشی افراد کمتر از آنچه اکنون به نظر می رسد معماگونه باشد. این که آیا گرایش به ارتکاب خودکشی ذاتی است یا در نتیجه روی هم انباشته شدن ناکامی های زندگی حادث می شود، پرسشی قدیمی است که ظاهرا چیزی تا یافتن جوابش نمانده است. با آنکه هنوز هم مباحثه ذات در برابر محیط در برخی از محافل روانشناسی شدت دارد اما پژوهشگرانی که به بررسی خودکشی مشغولند یک موضع بینابینی را اتخاذ کرده اند. خانم ویکتوریا آرانگو (V.Arango) از انستیتوی روانشناسی نیویورک وابسته به مرکز پزشکی پرسبیتریایی کلمبیا در این باره توضیح می دهد که دست زدن به چنین عمل مخاطره آمیزی به چندین عامل همزمان نیاز دارد. او می افزاید: من نمی گویم که خودکشی یک پدیده تماما زیست شناختی است بلکه به اعتقاد من یک عامل زیستی نهفته آغازگر آن است. دشواری های زندگی، استرس های شدید و فاکتورهای روانشناسی هر یک در این بین نقشی دارند اما سرمنشاء راز خودکشی در پس سیستم عصبی ای قرار می گیرد که خطوط ارتباطیش در کلاف های آزاردهنده تحمل ناپذیری به هم گره خورده اند. آرانگو و همکار کلمبیایی او جان مان (J.Mann) پیشتازان کوشش برای جداسازی این کلاف ها و تشخیص جنبه های آسیب شناسی عصبی خودکشی اند. آن ها مجموعه ای را گرد هم آورده اند که بهترین مجموعه نمونه های مغزی قربانیان خودکشی کشور شناخته شده است. در آزمایشگاه آن ها ۲۵ فریزر بزرگ و عمیق ۲۰۰ عدد از مغزهای قربانیانی را در خود نگه داشته است که پژوهشگران بر روی آن ها مشغول بررسی تغییرات عصب آناتومیکی، شیمیایی یا ژنتیکی منحصر به فردی هستند که صاحبانشان را به پایان دادن به زندگی شان واداشته است. همراه هر یک از مغزها گزارش کالبدشکافی روانشناختی، چکیده ای از مصاحبه با اعضای خانواده و گزارش های تحقیقی درباره وضعیت ذهنی و رفتاری متوفی که وی را به سوی این عمل انتحاری سوق داده، وجود دارد. مان می گوید: ما می کوشیم تا تصویر کامل و بی نقصی به دست آوریم و با یک تبیین کلی برای شخص مورد نظر به پیش رویم. مغز فردی که خودکشی کرده با مغز فرد هم جنس و هم سنی که فاقد اختلال روانی بوده و در اثر عاملی غیر از خودکشی جان باخته، مقایسه می شود. ماده تشکیل دهنده توده ژلاتینی ۱۴۰۰ گرمی مغز انسان را سلول ها و مولکول هایی می سازند که به طرز تفکیک ناپذیری با آنچه فرد می اندیشد و انجام می دهد در ارتباط است. مان و آرانگو بررسی های خود را روی کورتکس جلوی پیشانی، بخشی از مغز که توسط استخوان پیشانی پوشانده می شود، متمرکز ساخته اند. کورتکس جلوی پیشانی مقر عملکردهای به اصطلاح هماهنگ ساز مغز است نظیر «سانسور درونی» که فرد را از لو دادن آنچه واقعا در شرایط اجتماعی دشوار به ذهنش می رسد و یا تکانه انجام کارهای بالقوه خطرناک باز می دارد. نقشی که کورتکس جلوی پیشانی در تضعیف تکانه ها بازی می کند مورد توجه خاص مان و آرانگو است. دهه ها است که دانشمندان در جست و جوی تکانشی هستند که به مثابه پیشگویی برای خودکشی عمل می کند. اگر چه برخی افراد مرگشان را به دقت برنامه ریزی می کنند و یادداشت، وصیت نامه و حتی توصیه هایی برای مراسم تدفین از خود بر جای می گذارند اما خودکشی در عده بسیاری از جمله مادر من به طور ناگهانی و خودانگیخته پدیدار می شود: یک تصمیم گیری خیلی بد در یک روز خیلی بد. از این رو آرانگو و مان در این مغزها به دنبال یافتن سر نخ هایی از اساس زیستی این عمل تکانشی اند. تفاوت در موجودی سروتونین شیمیایی مغز یکی از مواردی است که در کانون توجه قرار گرفته و پژوهش های قبلی که بر مبنای تکانشی استوار شده بودند نیز حکایت از کمبود آن در مغز دارند. سروتونین نوعی انتقال دهنده عصبی، یکی از انواع مولکول هایی که برای انتقال پیام در شکاف های ریز بین نورون ها موسوم به سیناپس، از یک سلول مغزی به سلول دیگری می جهد، است. حباب های ریز بی شماری که وزیکول نامیده می شوند و به طور ناگهانی در فرستنده پیام یا پیش سیناپس پدیدار می شوند. سروتونین را به درون سیناپس رها می کنند. گیرنده هایی که روی نورون دریافت کننده یا پس سیناپس قرار دارند به انتقال دهنده عصبی متصل می شوند، این اتصال منجر به بروز تغییرات بیوشیمیایی در سلول می شود که توانایی سلول در پاسخگویی به سایر تحریکات یا خاموش و روشن کردن ژن ها را دستخوش تغییر می کند. پس از گذشت مدت کوتاهی سلول های پیش سیناپسی سروتونین مصرفی اسفنج های مولکولی موسوم به ناقلان سروتونین را باز جذب می کند، سروتونین تا اندازه ای تاثیر آرام بخش بر ذهن می گذارد. پروزاک و سایر داروهای ضدافسردگی مشابه، با اتصال به ناقلان سروتونین مانع باز جذب سریع سروتونین ترشحی توسط نورون پیش سیناپسی می شوند. بدین ترتیب اجازه می دهند که سروتونین کمی بیشتر در سیناپس دوام بیاورد و به انتقال تاثیر آرامش بخش خود ادامه دهد. بیش از دو دهه از گزارش های حاکی از وجود ارتباط بین ترازهای پایین سروتونین در مغز با بروز رفتارهای افسردگی، تهاجم و تمایل به سوی تکانشگری می گذرد اما شواهد به دست آمده از خودکشی ها سردرگم و بسیار ضد و نقیض است. شماری از بررسی ها خبر از کاهش سروتونین در مغز کسانی که با خودکشی مرده اند، می دهد. اما سایر بررسی ها چنیننتیجه ای را در پی ندارد. برخی از پژوهشگران فقدان سروتونین را تنها در بخشی از مغز مشاهده کردند و نه در همه جای آن. با این همه عده ای نیز افزایش شمار گیرنده های سروتونین یا کسری زنجیره ای از وقایع شیمیایی که باعث انتقال پیام سروتونین از این گیرنده ها به درون نورون می شوند را تشریح می کنند.

 

علی رغم تمامی ناسازگاری ها، اکثریت شواهد به شدت حاکی از وجود مشکلی در سیستم سروتونین مغز افرادی است که خودکشی کرده اند. اکنون این طرز تفکر به واسطه یافته های اخیر آرانگو و مان قوت بیشتری گرفته است. آرانگو در کنفرانس عصب ـ روان داروشناسی کالج آمریکن در سال ۲۰۰۱ گزارش داد که یافته های او حاکی از آن است که افراد افسرده ای که در اثر خودکشی جان باخته اند در کورتکس کاسه چشمی جلوی پیشانی، بخشی از مغز که صرفا بالای هر یک از چشم ها قرار می گیرد، دارای تعداد کمتری از نورون ها هستند. از همه مهم تر اینکه شمار ناقلان پیش سیناپسی سروتونین در این ناحیه به خصوص از مغز افراد خودکشی کرده یک سوم تعداد ناقلان موجود در مغزهای متعادل است در حالی که تعداد گیرنده های پس سیناپسی سروتونین در همین ناحیه از مغز افراد خودکشی کرده ۳ درصد بیش از گیرنده های موجود در مغز افراد متعادل است. روی هم رفته نتایج به دست آمده حاکی از آنند که مغز افرادی که خودکشی می کنند در تلاش است تا با افزایش تجهیزات مولکولی دریافت کننده انتقال دهنده عصبی یا کاهش شمار ناقلانی که کار باز جذب سروتونین به عقب را انجام می دهند، تعداد بیشتری از مولکول های سروتونین را بسازد. آرانگو در پایان نتیجه می گیرد که نوعی نارسایی در سیستم سروتونین زای افرادی که اقدام به خودکشی می کنند وجود دارد. آنها ممکن است آنقدر بیمار باشند که پروزاک هم نتواند به آنها کمک کند. ممانعت از بازجذب سروتونین همیشه هم برای جلوگیری از خودکشی کافی نیست همان طوری که برای مادرم نبود: او علی رغم مصرف روزانه ۴۰ میلی گرم پروزاک جانش را از دست داد. مان و همکارانش اکنون در تلاش برای طراحی نوعی آزمون توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) هستند که ممکن است روزی به پزشکان در تشخیص بیماران افسرده ای که دارای بیشترین مداربندی های نامتعارف و مخدوش سروتونین و متعاقب آن در معرض بیشترین خطر خودکشی اند، کمک کند. اسکن های PET فعالیت مغز را به وسیله به تصویر کشیدن آن بخش از مغز که بیشترین میزان مصرف گلوکز خون را به خود اختصاص می دهد، منعکس می سازد. داروهای هماهنگ سازی چون فن فلورامین که منجر به رهاسازی سروتونین می شود به دانشمندان کمک می کند تا میزان سروتونین را در نواحی فعال مصرف کننده سروتونین به صفر برسانند مان و همکارانش در گزارششان در شماره ژانویه مجله «آرشیوهای روان شناسی عمومی» سخن از ارتباط بین فعالیت کورتکس جلوی پیشانی در افرادی که اقدام به خودکشی می کنند و میزان مهلک بودن این اقدام به میان آوردند. آنهایی که خطرناک ترین روش ها مانند خوردن مقدار زیادی قرص یا پریدن از ارتفاع زیاد را برای خودکشی برگزیده بودند، دارای کمترین فعالیت سروتونین پایه در کورتکس جلوی پیشانی شان بودند. مان در این باره می گوید که نابهنجاری بیشتر مساوی است با کشنده تر بودن تلاش برای خودکشی. گانشیام پندی (G.Pandy) از دانشگاه ایلینویز با این نظر که سیستم سروتونین مغز کلید درک پدیده خودکشی است موافق است. او می گوید: شواهد بسیاری مبنی بر وجود نقص هایی در سیستم سروتونین افرادی که خودکشی می کنند؛ وجود دارد اما این نقیصه به تنهایی موثر نیست بلکه در ارتباط با سایر نواقص عمل می کند. ظاهرا کل سیستم دچار تغییر می شود. فرضیه سروتونین به هیچ روی منکر اهمیت نقش سایر انتقال دهنده های عصبی نیست. سروتونین صرفا مولکولی است در یک شبکه بیوشیمیایی پیچیده موسوم به محور هیپوتالامیک ـ هیپوفیز ـ آدرنال که به طور اختصار بدان محور HPA می گویند. در این سیستم غده های مغزی هیپوتالاموس و هیپوفیز با غده های آدرنال مستقر بر روی کلیه در ارتباطند. HPA مسئول واکنشی است معروف به واکنش مبارزه ـ فرار که ضربان قلب در حین انجام مسابقه و عرق کردن کف دست پس از برقراری تماس نزدیک در حین رانندگی مثال هایی برای روشن شدن مفهوم آنند. عامل آزادکننده کورتیکوتروپین که در زمان استرس توسط هیپوتالاموس آزاد می شود منجر به ساخت هورمون آدرنو کورتیکوتروپین به وسیله هیپوفیز قدامی می شود که این هورمون نیز به نوبه خود به ساخت گلوکزکورتیکوئیدی چون کورتیزول توسط کورتکس غده فوق کلیوی می انجامد. کورتیزول با افزایش غلظت قند خون، افزایش ضربان قلب و ممانعت از بروز واکنش افراطی توسط سیستم ایمنی، بدن را برای رویارویی با استرس آماده می کند.

از آنجایی که سروتونین تعدیل آستانه تحریک را بر عهده دارد در محور HPA مستقر می شود. پژوهشگرانی چون چارلز نمروف (C.Nemeroff) از دانشکده پزشکی دانشگاه اموری متوجه شده اند که تجربیات ناخوشایند دوران اولیه زندگی مانند بد رفتاری های دوران کودکی، احتمالا محور HPA را در وضعیت نامناسبی قرار می دهد یا به بیان دقیق تر به جاماندن تاثیرات بیوشیمیایی بر روی مغز که آن را در برابر افسردگی آسیب پذیر می سازد، نتیجه یک پاسخ افراطی به استرسی است که بعدها در آن اعمال می شود. گروه پندی در ۱۹۹۵ شواهدی را گزارش دادند که بر پایه آنها می توان نابهنجاری های موجود در مداربندی سروتونین مغز کسانی که ریسک خودکشی را به جان می خرند به وسیله یک آزمون خونی بسیار ساده شناسایی کرد. او و همکارانش تعداد گیرنده های سروتونین موجود بر روی پلاکت های خونی افراد متمایل به خودکشی را با تعداد گیرنده های افراد بی میل مقایسه کردند و دریافتند افرادی که گرایشات خودکشی دارند دارای تعداد بسیار زیادتری از گیرنده های سروتونین هستند. (پلاکت ها صرفا به خاطر داشتن گیرنده های سروتونین پدیدار می شوند اما علتش نامعلوم است). پندی می گوید که گروه او به این نتیجه رسیده است که افزایش در تعداد گیرنده ها، افزایش مشابهی در کوشش بی ثمر مغزهای مستعد خودکشی برای انباشته ساختن مقادیر متنابهی از سروتونین را نشان می دهد. برای اثبات چنین رابطه ای او قصد دارد تا مشخص سازد که آیا این رابطه در کسانی که متمایل به خودکشی اند دیده می شود یا خیر. او می گوید: ما می خواهیم بدانیم که آیا می توان از پلاکت های خونی به عنوان نشانگرهایی برای تشخیص بیماران متمایل به خودکشی استفاده کرد. او می افزاید ما هم اکنون در حال پیشرفتیم اما پیش رویمان به آرامی صورت می گیرد

تا زمانی که پژوهشگران موفق به ایجاد آزمون هایی برای پیش بینی احتمال وقوع خودکشی شوند، پزشکان احتمالا توجه شان را معطوف به خویشاوندان زیستی قربانیان خودکشی می سازند. مان، دیوید برنت (D.Brent) از انستیتوی روانپزشکی غرب و کلینیک پتزبورگ و همکارانشان در شماره سپتامبر ۲۰۰۲ مجله آرشیوهای روانپزشکی عمومی گزارش دادند که فرزندان کسانی که دست به خودکشی می زنند ۶ برابر فرزندان والدینی که هیچ گاه اقدام به خودکشی نکرده اند، در معرض خطر اقدام به خودکشی هستند. به نظر می رسد که این رابطه تا اندازه ای ژنتیکی است اما تلاش برای مرتبط ساختن آن با ژن یا ژن های متمایل به خودکشی هنوز هیچ پاسخی را در پی نداشته است در اوایل دهه ۱۹۹۰ آلک روی (V.Roy) از مرکز پزشکی اداره امور سربازهای قدیمی در ایست اورنج در ایالت نیوجرسی مشاهده کرد که ۱۳ درصد از دوقلوهای یکسان که یکی از آنها در اثر خودکشی مرده سرانجام جان خود را می گیرند اما تنها ۷/۰ درصد از دوقلوهای عادی راه همزاد خودکشی کرده شان را در پیش می گیرند. این آمار هشداری است برای من و تمام کسانی که به نوعی با خودکشی پیوند زیستی دارند. در اتاق خوابم و در درون یک شیشه کوچک گلوله ای از همان سری گلوله هایی که یکی از آنها مادرم را کشت، نگه داشته ام. پلیس پس از مرگ مادر تپانچه را با خود برد و من گلوله های باقیمانده را وقتی که گنجه اتاق خواب مادرم را تمیز می کردم، دور انداختم. اما این یکی را نگه داشتم. این گلوله سرد فلزی یادآور آن است که رشته زندگی تا چه اندازه باریک است و چگونه یک عمل تکانشی عواقبی بسیار بزرگ و دامنه دار از خود بر جای می گذارد. شاید روزی علم درک بهتری از چنین اعمال دلخراش و غم انگیزی بیابد، تا به خانواده هایی مانند خانواده من جان تازه ای بخشیده شود

Scientific American, Feb. ۲۰۰۳

 6- سروتونین در پرندگان

اثر بر روی فشار خون  :5- هیدروکسی تریپتامین (سروتونین) میتواند باعث افزایش یا کاهش فشار خون در جوجه ها گردد. در حالت طبیعی براساس گفته های Walazek,Bunag (1962) یک کاهش دهنده فشار خون است . بخاطر اینکه باعث آزاد شدن هیستامین میگردد که خود یک کاهش دهنده فشار خون است. هنگامی که بافتهای جوجه ها بوسیله استفاده مدادوم از 8/48 از هیستامین تخلیه شد, سروتونین و تریپتامین افزایش دهنده فشار خون بودند.

نتایج حاصل از آزماسشات نیز نشان میدهد که سروتونین بطور کلی یک کاهش دهنده (depressor) فشار خون در جوجه ها میباشد.دوزهای 0.5 تا 0.1 میکروگرم برای هر کیلو گرم وزن بدن, روی پایین آوردن فشار خون بطور قابل توجهی مؤثر بوده که حداکثر باعث کاهش باعث کاهش فشار خون حدود 20 میلیمتر جیوه در عرض 10ثانیه گردید. واین کاهش در عرض 30تا20 ثانیه به حد طبیعی بازگشت. برای اینکه مشخص شود که آیا سروتونین , هیستامین را که ممکن است باعث کاهش فشار خون شده باشد آزاده کرده است , نمونه ای از خون در همان موقعی که فشار خون در حد پاین ترین بود گرفته شد و وجود هیستامین بوسیله یک روش شیمیایی فلوئورسنتی آنالیز گردید. و هیچ گونه مدرکی دال بر وجود هیستامیم بدست نیامد. مکانیسم اثر کاهش فشار خون سروتونین هنوز مشخص نشده است. علاوه بر این, هنگامی که این ماده به داخل سرخرگ مزانتر روده های خارج شده از جوجه ها تزریق شد, اثر افزایش فشار خون را هم در سرخرگها و هم در سیاهرگها داشت.

سروتونین که دارای اثر کاهش فشار خون در مرغها است , رفلکس افزایش ضربان قلب را ایجاد می کند که می تواند بوسیله آتروپین بلوکه (Blocked) شود ولی توسط پروپانول بلوکه نمی شود.

اکثر داروها و هورمونهایی که بالابرنده فشار خون یا پایین آورنده فشار خون در پستانداران هستند همین اثر را در پرندگان نیز دارند.

سلولهال ترومبوسیت پرندگان حاوی مقادیر زیادی سروتونین است . منشأ ترومبوسیتها یا پلاکتها در انسان مگاکاریوسیتها , ریه و مغز استخوان می باشند. مغز استخوان پرندگان فاقد مگاکاریوسیتها می باشد و ترومبوسیتها از سلولهای اولیه تک هسته ای که مرحله ای نابالغ شبیه سلولهای دیگر بوجود می آید.

نقش سروتونین در تنظیم قلب و عروق پرندگان :

بعضی از سلولهای خونی (ترومبوسیتها و لوکوسیتها) دارای مقادیر زیادی سروتونین و هیستامین می باشند. که بوسیله سلولهای کرومافین و ماست سلهای روده ه ها آزاد شده , بوسیله سلولهای خونی گرفته شده و بسته بندی می شوند و توسط آنها در تمام بدن جریان می یابند. بعلاوه کاتکولامین ها باعث آزاد شدن 5HT و هیستامین از روده مرغها و نیز آزاد شدن 5HT باعث آزاد شدن هیستامین می گردد.

- اطلاعات بسیار کمی در مورد تولید و آزاد شدن 5HT و هیستامین توسط سلولهای خونی در دسترس است اما این امکان وجود دارد که بروز شرایط مخصوص در جریان خون مانند توقف جریان , کم شدن جریان , تغییر شکل سلولها و دیگر شرایط باعث آزاد شدن این عوامل گردند که می تواند اثر بسیار زیادی در روی جریان خون مخصوصا بصورت منطقه ای داشته باشد.

آمینهای بیوژنیک :

آمینهای بیوژنیک موجود در گلبولهای خون پرندگان ( آمینهای مؤثر درفعالیتهای عصبی ) :

مهمترین آمینهای بیوژنیک موجود در خون پرندگان کاتکولامین ها , هیستامین ها و سروتونین (5HT) می باشند. اما اکثر مقادیر هیستامین و سروتونین توسط گلبولهای خون خصوصا لوکوسیتها و ترومبوسیتها حمل می شود. که در روی گلبولهای قرمز بعد از سانتریفوژ کردن خون قرار میگیرد. سروتونین موجود در کل حون مرغها وه طور کلی در گلبولهای زیر توزیع شده است 50% در ترومبوسیتها 29 تا 25% در لمفوسیتها 25 تا 19% در گلبولهای سفید با هسته لوبوله شده مخصوصا هتروفیلها و مونوسیتها.

مقدار سروتونین در خون ماده ها بیشتر از نرها ست. بخاطر اینکه غلظت 5HT برای هر سلول, که در لایه Buffy یافت میشود در ماده ها بیشتر است. بیشتر میزان سروتونین موجود د رخون , از سنتز و آزاد شدن 5HT توسط سلولهای انتروکروماتین موجود در روده ها منشاء گرفته است. این ماده از سلولهای فوق که در خارج از بدن (invitro) نگهداری شده بودند به مقدار ثابتی (10 نانوگرم در هر دقیقه برای هر گرم از سلول) ترشح می شود. که میزان این ترشح در حضور استیل کولین و کاتکولامین ها افزایش خواهد یافت.

سروتونین :

سروتونین از تریپتوفان بوسیله یک هیدروکسیلاز و دکربوکسیلاز سنتز شده و بوسیله یک آمین اکسیداز از بین می رود. این آنزیمها در مغز کبوتر تشخیص داده شده اند. غلظت سروتونین در هسته قاعده ای Nucleus  basalis در بالاترین و در مخچه پایین ترین مقدار است. مطالعات بر روی اثرسروتونین در جوجه های جوان اطلاعات ضد و نقیضی را ارائه داده است. محققین زیادی مشاهده نمودند که سروتونین اثرات خواب آور داشته باشد. در صورتیکه دیگران مشاهده نمودند که ابتدا باعث هوشیاری می شود و سپس اثر آرام بخشی دارد. اگر چه بعضی از محققین براین باورند که سروتونین باعث بی اشتهایی anorexigenic در پستانداران می شود. نقش سروتونین در کنترل غذا خوردن پرندگان هنوز مشخص نشده است. تزریق سروتونین در بطنهای جانبی مغز جوجه های جوان باعث کاهش غذا خوردن جوجه هایی که دائم به غذا دسترسی داشته باشند گردید. اما هیچ تأثیری در مصرف غذای پرندگانی که 24 ساعت دسترسی به غذا نداشتند نکرد. سروتونین بر روی میزان آب مصرفی جوجه هائی که به طور دائم دسترسی به غذا داشتند نیز یکی بود.

اثر بر روی دمای داخلی بدن :

تزریق اپی نفرین , نوراپی نفرین و سروتونین به داخل هیپوتالاموس باعث گردید که دمای درونی بدن کبوتری که در مجاورت هوای سرد قرار داشت کاهش یابد. کاهش در دمای بدن نتیجه جلوگیری از ارزش بدن , کاهش در تولید حرارت , گشاد شدن عروق سطحی توأم با افزایش در دفع حرارت بود.

در اثر تابش نور خورشید به بدن پرنده قبل از اینکه دمای درونی بدن افزایش یابد نفس نفس زدن توأم با زدن نای را می توان مشاهده کرد. اینکه چنین عکس العملی صرفا مربوط به تابش نور خورشید است هنوز شناخته شده نیست. تزریق سروتونین به داخل هیپوتالاموس جلوی نفس نفس زدن کبوتر را گرفت .

در تنظیم هیپوتالاموسی مصرف غذا و آب , تزریق سروتونین به داخل بطن جانبی مغز مرغهای جوان در وضعیت روزه داری یا پرهیز غذایی , سروتونین روی مصرف غذا اثری نداشت و تفاوت مصرف آب در این حیوانات نامشخص و سئوال برانگیز بود. آزمایش مشابه در پرندگانی که در پرهیز غذایی نبودند نشان دهنده کاهش مصرف غذا و عدم تأثیر بر روی مصرف آب بود.

تجویز سروتونین برای مهار تخمک گذاری گزارش شده است. اما این اثر احتمالا از طریق مهارکنندگی آن بر آزادسازی LH هدایت می شود

سه نوع ساختمان بافتی در پینه آل پرندگان دیده می شود که سلولهای اصلی پینه آل سنتتیک هستند که می توانند بطور فعال تریپتوفان را از خون بگیرند و آن را هیدروکسیله کنند و 5- هیدروکسی تریپتوفان (5HT) تولید نمایند و صپص آن را دکربوکسیله نموده و 5- هیدروکسی تریپتامین تولید نمایند.- ریتم 24 ساعته سروتونین در مرغ اهلی در طی تاریکی به حداکثر خود می رسد.

  نوروترانسمیتر سروتونین و نقش فیزیولوژیک آن, بعنوان یک میانجی عصبی در بدن

 سرفصلهای این  پژوهش:

 •·     افسردگی و درمان آن با سروتونین

•·      روزه داری , افطاری, خواب بعد از آن و نقش سروتونین 

•·     سروتونین هورمون عشق و زندگی

•·     دانشجویان , سروتونین, عشق و افسردگی

•·     سروتونین وعشق (قویترین میل جهان)

•·      دربدن افراد عاشق چه اتفاقی برای سروتونین می افتد.

•·     درمان عشق شکست خورده با سروتونین

•·     سروتونین و خودکشی

•·     جنایتکاری و سطح بالای سروتونین

•·     اعتیاد ,سروتونین و ترک اعتیاد

•·     سروتونین در پرندگان

 

 سنتز سروتونین synthesize Serotonin

سروتونین نوعی انتقال دهنده عصبی است که نقش مهمی در خوابیدن،تعدیل حالت و رفتار،اشتها و ... دارد والبته به تحریک حرکات دودی روده نیز کمک می کند. در جریان انعقاد خون نیز از پلاکتهای پاره آزاد شده و باعث تنگ شدن رگها می شود. سروتونین بیشتر از سلولهای رافه  ترشح می شود که در مکانیسم های انتقال درد و همچنین درهنگام استرس بر روی محور HPA تاثیر می گذارد. لیزرژیک اسید دی اتیل آمید (L.S.D) ماده ای مخدر است که عمل سروتونین را خنثی می کند. وقتی مواد ضد سروتونین مصرف شوند خوابیدن  تا حدودی غیرممکن میشود. دیده شده که سروتونین با اثر بر سلولهای سرطانی آنها را وادار به خودکشی دسته جمعی می کند.این حالت در مورد تومورهای مغزی و سرطانهای لنفاوی است. پیش ساز سروتونین اسید آمینه سروتونین می باشد که اگر به آمینواسید تریپتوفان یک OH اضافه شود تبدیل به 5_هیدروکسی تریپتوفان میشود(5_HTP)  که اگر از این ترکیب  یک گروه  COOH گرفته شود 5_هیدروکسی تریپتامین یا سروتونین پدید می آید. که در این فرایند دو آنزیم نقش دارند که ابتدا آنزیم تریپتوفان هیدروکسیلاز و در مرحله دوم آنزیم دکربوکسیلاز عمل میکند.

گروهی از محققین  احتمال می دهند که سروتونین در بیماری میگرن نقش داشته باشد. اتصال سروتونین به برخی سلولها تحریک کننده علائم افسردگی می باشد ,که داروهای افسردگی مانع این اتصال میشود.

ساختمان شیمیایی سروتونین بشکل زیر مبیاشد 
  C10H12N2O

سروتونین در انتهای پایانه اکسون و از اسید آمینه L-tryptophan طی دو مرحله ساخته میشود.

•1.    Serotonin (5-HT) is synthesized from L-tryptophan by tryptophan hydroxylase (5-HTP)

  • - Produces 5- hydroxytryptophan

 

•2.    5-hydroxytryptophan is decarboxylated to form 5-HT

 

 

 

Serotonin Reuptake سروتونین بازجذب

 

کاتابولیسم سروتونین : سروتونین از غشاء پیش سیناپسی باز جذب میشود و توسط یک منوآمینو اکسیداز و در داخل نورون تجزیه می شود

5-HT remains in the synaptic cleft continuing to depolarize postsynaptic cells.

باقیمانده سروتونین مرتب سلول پس سیناپسی را دپلاریزه میکند

همانطور که در شکل بالا دیده میشود سروتونین بعد از تولید در انتهای اکسون در داخل وزیکولهایی بسته بندی میشود و بعد در زمان مناسب با اضافه شدن به سطح غشاء پیش سیناپسی سروتونین به داخل فضای سیناپسی ترشح میشود و بعد با اثر بر روی غشاء پس سیناپسی اضافه آن بازجذب غشاء پیش سیناپسی میشود. و در آنجا توسط یک MAO تجزیه و غیر فعال میشود.

در شکل بالا تمامی مراحل تولید و بسته بندی , ترشح , اثر بر روی گیرنده در غشاء پس سیناپسی , بازجذب و تجزیه سروتونین بصورت شماتیک نشان داده شده است.

لازم به  ذکر است که سروتونین خود بعنوان پیش ساز برای ساخت ملاتونین میباشد.


 Serotonin Receptorsگیرنده های سروتونین

 

 

  • 7 different types of 5-HT receptors.
  • سروتونین 7 گیرنده اصلی و 4 گیرنده فرعی دارد
  • - 6 G-protein receptors
  • - 6 گیرنده حساس به G-protein و فعال کننده ثانویه که گیرنده آنها درسطح غشاء سلول هدف قرار دارد .
  • - 1 ion gated channel
  • - یک گیرنده وابسته به کانال یونی که در سطح غشاء سلول هدف قرار دارد.

 

 البته سروتونین دارای تعدادی گیرنده دیگر هم میباشد که بصورت زیر واحد های گیرنده های اصلی تعریف میشوند که در شکل بالا به تعدادی از آنها اشاره شده است. لازم به ذکر است که بیشترین مقدار سروتونین مغز در ناحیه پیشانی مشاهده شده است. همچنین در این شکل جایگاه تعداد دیگری از نوروترانسمیترها در مغز نشان داده شده است.


  • - Serotonin Release آزاد سازی سروتونین

 

 

  • - Frontal Cortex کورتکس پیشانی
  • - Striatum شیار
  • - Hippocampus هیپوکامپ
  • - Also in the liver and the spleen.کبد و طحال

 

 بازجذب سروتونین Serotonin Reuptake   

  • Receptors at the postsynaptic site in a gap junction are sensitive to MDMA.
  • MDMA binds to the transporters that return the 5-HT to the presynaptic cell.
  • - 5-HT remains in the synaptic cleft continuing to depolarize postsynaptic cells.

باقیمانده سروتونین مرتب سلول پس سیناپسی را دپلاریزه میکند

 

 Serotonin

••        اثرات فیزیولوژیک

  • Serotonin is found to effect....
  • - Sleep خواب))
  • - Appetite (اشتها - اشتیاق)
  • - Depression (افسردگی)
  • - Obsessive Compulsive Disorder اختلال جبری وسواسی ) )
  • - Aggressionتند خویی) )

 

  • Serotonin (5-HT) is an excitatory neurotransmitter that causes depolarization in postsynaptic cells.
  • سروتونین نوروترانسمیتری است که باعث دپلاریزاسیون سلول پس سیناپسی میشود.

 

 

 

5-HTP یک مکمل غذایی است که سطح سروتونین مغز را بالا نگه می دارد که در موارد زیر دارای اثر مثبت و مفید است: خواب، خلق، اضطراب، خشم، اشتها، درجه حرارت، رفتار جنسی و احساس درد.
تعدادی از موارد کاربرد درمانی سروتونین  :
5-HTP ممکن است در درمان بیماریهای مرتبط با کمبود سروتونین، نظیر موارد زیر مفید باشد:
 افسردگی : دانشمندان معتقدند برخی انواع افسردگی به دلیل کمبود سطح سروتونین مغز است. بنابراین، بسیاری از داروهای ضد افسردگی سطح سروتونین را افزایش می دهند.  5-HTP  به اندازه برخی از داروهای ضد افسردگی در درمان افسردگی های خفیف تا متوسط مؤثر است و افراد درمان شده با 5-HTP  بهبود خلق، اضطراب، بیخوابی و علایم فیزیکی داشته اند.
* فیبرومیالژی : این اختلال موجب درد و سفتی عضلات، حساسیت مفاصل و درد مداوم نقاط مختلف بدن میشود. هر چند عوامل زیادی بر شدت اختلال اثر دارد، علت اولیه درد فیبرومیالژی سطح پایین سروتونین است.  5-HTP تحمل درد را افزایش می دهد، کیفیت خواب را بهبود می بخشد  و اضطراب و افسردگی در بیماران مبتلا به فیبرومیالژی را کم می کند. لازم به ذکر است که فیبرومیالژی یک بیماری جسمی نمیباشد بلکه یک بیماری روحی و روانی است که فیبرهای عصبی و عضلانی را درگیر میکند که درمانی شبیه درمان افسردگی دارد.
 * بیخوابی : 5-HTP مدت زمان لازم جهت به خواب رفتن را کم و کیفیت خواب را بهتر می کند.
 * میگرن : 5-HTP تعداد حملات و شدت سردرد میگرنی را کم می کند و عوارض کمتری در مقایسه با داروهای ضد سردرد دارد.
*  چاقی : 5-HTP میزان مصرف کربوهیدرات را با تحریک احساس سیری (پری شکم) کم می کند و منجر به کاهش وزن افراد چاق میشود.
  سردرد کودکان : کودکان مبتلا به سردرد مرتبط با اختلالات خواب به طور مناسب به درمان با 5-HTP پاسخ می دهند.
منابع غذایی  حاوی سروتونین :
5-HTP از دانه گیاه آفریقایی "Griffonia simplcifolia" گرفته میشود و سپس تخلیص و تغلیظ در مکمل های غذایی میشود.
انواع دیگر
5-HTP  جزیی از مولتی ویتامین ها و فرآورده های گیاهی است. همچنین به صورت یک قرص یا کپسول تک ماده ای وجود دارد.
5-HTP  موجب اختلالات گوارشی مختصر در بعضی افراد میشود. این عوارض شامل تهوع خفیف، سوزش سردل، نفخ، احساس پری و گزگز و مورمور است.
ویتامین ب-۶، نیاسین و یون منیزیوم به تبدیل تریپتوفان به سروتونین کمک می کند

  اثر اکستاسی بر روی سروتونین

••         نحوۀ اثر در مغز

  آمین‌های مغز - بویژه نوراپی نفرین و سرتونین نوروترانسیمترهای مسیرهایی هستند که کارشان بروز خلق است. با توجه به فرضیه آمینی، کاهش عملکرد این آمین‌ها باعث افسردگی خواهد شد و افزایش فعالیت‌ آنها باعث بالا رفتن خلق
می‌شود.
MDMA از طرقی که ذکر خواهد شد باعث افزایش خلق و احساس نشاط می‌شود.

فرضیه تاثیر MDMA (اکستاسی) بر مغز:
1 - افزایش آزادسازی سروتونین در سیناپس‌های مغزی
2 - بلوک بازجذب سروتونین
3 - افت میزان سروتونین مغز
4 - اثرات غیرمستقیم بر میزان دوپاین مغز

 نقش سروتونین در چند پروژه تحقیقی بطور خلاصه مورد اشاره قرار میگیرد

1- احساس خواب آلودگی پس از صرف غذا 

 اگر پس از صرف غذا خصوصاً پس از مصرف شیرینی جات دچار خواب آلودگی شدید، ،امری طبیعی است و شما آدم نرمالی هستید. خوردن غذاهای دارای قند یا مواد تهیه شده از آرد مثل شیرینی، نان و ماکارونی و غیره موجب افزایش قند خون می شوند. این امر موجب می شود، لوزالمعده مقدار زیادی انسولین ترشح کند که انسولین موجب می شود تریپتوفان ( یک نوع اسیدآمینه) موجود در خون را که از اجزاء سازنده پروتئین است وارد مغز می کند. تریپتوفان در مغز تبدیل به ماده ای بنام سروتونین می گردد که این ماده باعث خواب آلودگی می شود. پس قند مصرف شده بطور غیر مستقیم تولید مواد خواب آور را در مغز افزایش می دهد. بسیاری از افراد با کاهش مصرف مواد قندی و نشاسته ای از ایجاد این حالت جلوگیری می کنند. زمانی که نیاز است هوشیار باشید و نمی خواهید احساس خواب آلودگی کنید، غذاهایی را مصرف کنید که قند خون را زیاد بالا نمی برند. مصرف انواع سبزیجات خام بصورت سالاد یا غذای تهیه شده از سبزیجات پخته، گوشت قرمز، ماهی ، مرغ ،دانه ها خوراکی وآجیل مثل بادام،بادام زمینی، 1پسته و ... باعث احساس خواب آلودگی  نشده و شما را سر حال نگه می دارند

 2- تب عشق ...

پژوهشگرهای ایتالیایی میگن: عاشق شدن در حقیقت ابتلا به نوعی بیماری عقلیست!

خانم " دوناتلاپارازیتی " از متخصصهای دانشگاه " پیزا " با مطالعه روی 20 نفر از دانشجوهاش که به شدت درگیر عشق آتشین بودند متوجه شد خصوصیات رفتاری و تغییرات شیمیایی توی مغز این افراد درست مثل بیمارهای روانی مبتلا به اختلال " وسواسی_جبری است. افراد مبتلا به اختلال وسواسی_جبری از یه حس غیر قابل کنترل که اونها رو وادار به انجام و یا تکرار یه عمل منفرد میکنه, رنج میبرند. مثلا بدون اینکه متوجه باشند روزی چند ده مرتبه دستهاشون رو می شورند یا به دفعات به صورت افراطی, به اجاق گاز سرکشی می کنند تا از خاموش شدنش مطمئن بشند. پارازیتی معتقده که افراد درگیر عشق هم ناخواسته از چنین حس غیر قابل کنترلی توی رفتارشان پیروی میکنند. او با اشاره به این نکته که یکی از مواد شیمیایی مغزی (واسطه عصبی ) به اسم " سروتونین "مسئول کنترل خلق توی آدمی میباشد و طی اختلال وسواسی_جبری هم به شدت پایین می آید , طی آزمایشهایی نشان داد که میزان این ماده (سروتونین)در مغز دانشجوهای عاشق هم پایین است و درست بعد از یکسال و فروکش کردن تب عشق در این افراد , دوباره میزان سروتونین به حد طبیعی بر می گردد.

 3- نقش سروتونین در افراد معتاد و احتلالات روانی :

تا آنجایی که اطلاعات من اجازه می‌دهد، ردپای افسردگی و سایر اختلالات روانی در هر حوزه‌ای از انحراف‌های اجتماعی دیده می‌شود. اختلالات روانی در اعتیاد چه نقشی دارند؟

  • اول آن‌که حدود 60% معتادان دچار یک اختلال روانی دیگر نیز هستند.
  • آیا اختلال روانی اولیه می‌تواند به معتادشدن فرد بینجامد؟
  • این ارتباط دو سویه است، یعنی هم افسردگی و اضطراب و انواع و اقسام اختلالات کنترل تکانه و انواع خاصی از اختلالات شخصیت می‌تواند زمینه‌ساز اعتیاد افراد شود و هم اعتیاد می‌تواند زمینه‌ای برای برخی اختلالات روانی مثل افسردگی شود. مصرف مواد، دستگاه عصبی را ویران می‌سازد. این تأثیر به چند شکل اتفاق می‌افتد: اولین تأثیر آن وابستگی به مواد است که مردم و غیرمتخصصان به آن اعتیاد می‌گویند. ما در بدن دستگاهی داریم که در پاسخ به درد یا فشار روانی ماده‌ای آزاد می‌کند که این دو را کاهش می‌دهد. به این ماده، تریاک یا مرفین داخلی می‌گویند.

 سازوکار معتاد یا وابسته‌شدن تدریجی فرد بر اثر مصرف مواد به زبان ساده به این صورت است که وقتی به هر دلیلی فرد از بیرون تریاک خارجی به بدن برساند، این دستگاه دیگر نیازی به فعالیت نمی‌بیند، با گذشت زمان از کار می‌افتد و تعطیل می‌شود. به این ترتیب فرد به آن منبع خارجی وابسته می‌شود. مواد دیگر به شکل‌های دیگری فرد را وابسته می‌کنند. مثلاً ماده معروف به X که دستگاه عصبی را به نحو مخربی تحریک می‌کند، از طریق تخریب غشای حبابچه‌های حاوی سروتونین در انتهای سلول‌های عصبی مغز عمل می‌کند و این تخریب بازگشت‌ناپذیر است یعنی پس از مدتی سلول‌های عصبی مغز کوتاه‌تر و کوتاه‌تر می‌شوند و دیگر حبابچه‌های مذکور در آنها تشکیل نمی‌شود. با هر بار مصرف اکس تعدادی از سلول‌ها تخریب می‌شوند و فرد برای رفع نیاز خود به سروتونین مجبور به مصرف دوباره اکس می‌شود. به این ترتیب سیر تخریبی مزبور ادامه می‌یابد و نهایتاً به مرحله‌ای می‌رسد که کمبود شدید سروتونین فرد را دچار افسردگی شدیدی می‌کند که دیگر به داروهای ضدافسردگی معمول هم جواب نمی‌دهد. چون آنها هم در صورت وجود حداقلی از سروتونین است که می‌توانند اثر ضدافسردگی داشته باشند. وقتی پایانه‌های سروتونینی از بین رفته باشند، کاری از آنها برنمی‌آید.

•·        اگر مصرف این ماده مخدر قطع بشود، این سلول قابل ترمیم نیست؟

  • ترمیم دستگاه عصبی کلاً بسیار بسیار کند انجام می‌گیرد. خود آن سلول دیگر ترمیم نمی‌شود. اما ممکن است بخش دیگری از دستگاه عصبی به‌دلیل نیازش به‌تدریج شروع به کار کند.

4- اکستیسی چیست؟

اکستیستی یکی از مشتقات آمفتامین است در ابتدا در آلمان به عنوان ضد اشتها وسپس  تنظیم کننده خلق و خوی معرفی گردید ولی تا کنون هیچ گونه کاربردی برای آن به عنوان دارو مورد پذیرش مجامع علمی قرار نگرفته است  اکستیسی اغلب به شکل قرص  کپسول پودر و گاهی تزریقی مورداستفاده قرار میگیرد  پزشکان معتقدند که یکی از علل اشتیاق به مصرف این قرص تاثیر آن بر حافظه حسی است. واقعیت این است که با تقویت حافظه یک حس ارتباط برقرار میشود وبدون وجود عوامل بیرونی تحریک میگردد . از قرار معلوم مصرف آن توسط جوانان موجب تخلیه انرژی فراوان میشود و مصرف کنندگان مدعی بدست آوردن احساسات مثبت از قبیل احساس داشتن انرژی فراوان همدلی و همدردی با دیگران کاهش اضطراب ودر عوض کسب آرامش و عالی به نظر رسیدن همه چیز هایی که در اطراف می گذرد هستند.نیاز به خوردن و خوابیدن نیز کاهش پیدا می کند . اثر آن 20 دقیقه تا یک ساعت پس از مصرف آغاز می شودو4 تا 6 ساعت طول می کشد.

تاثیر عمده اکستیسی افزایش آزادسازی سروتونین از پایانه عصبی پیش سیناپسی و ممانعت از بازجذب آن - تخلیه سروتونین مغز -مهار آنزیم مونو آمین اکسیداز و در نتیجه ممانعت از کاتابولیسم سروتونین و در نهایت کاهش غیر مستقیم اثر دوپامین  است

اکستیسی در اولین بار مصرف عوارض ماندگار و دراز مدت بر جای می گذارد . ابتدا حالت سرخوشی  موقت به مصرف کننده دست می دهد و شخص راغب می شود برای حفظ این حالت مقدار مصرف را افزایش دهد.

قرص شادی بخش (XTC)  یاEcstasy

در ابتدا قابل ذکر است که تولید این قرص در تمام کشورها غیر قانونی است و مخفیانه صورت می گیرد در حقیقت در لیست مواد قاچاق قرار دارد این دارو اگر چه مخدر نیست و مصرف آن وابستگی جسمانی به بار نمی آورد ولی چون از دسته داروهای روان گردان است موجب تحمل در فرد می گردد. و فرد مجبور است  مقدار آن را برای رسیدن به حالت سرخوشی اولیه مرتب افزایش دهد

مصرف مواد مخدر از راههای متداول نظیر کشیدن تریاک و مصرف هروئین در سالهای گذشته اکنون به مصرف قرص های وارداتی یا دست ساز خطرناکتری به نام اکستیسی تبدیل شده است. قرص هایی که مصرف آنها با نام قرص شادی بخش - قرص X -قرص اکسی - قرص E پارتی و ...در بین جوانان متداول شده است که رنگی شبیه اسمارتیز وطرح و نشانهای مختلف از جمله صلیب - لنگر - طرح پرندگان - دولفین و...دارد که فرد پس از مصرف آنها دچار حالتی می شود که به آن سفر می گویند سفری که زاییده توهمات ذهنی است

عوارض جانبی

عوارض جانبی که ممکن است بسرعت ایجاد شود عبارتند از :گیجی و اختلال حواس- اختلال در خواب -اضطراب وتشویش -قفل شدن دندانها - تاری دید- آکنه شبیه بثوران پوستی-عطش- بالا رفتن دمای بدن- آسیب مغزی - افسردگی - اعتیاد - بدگمانی- توهم- لرز و تعریق- آسیب کبدی و رفتار تهاجمی که با ادامه مصرف تشدید می شود.مصرف نکردن آب همراه قرص میتواند بدن را با خطر کم آبی وتشنج روبه رو کند. علایم بد گمانی در طول مدت مصرف آن دارو و حتی گاهی هفته ها پس از مصرف آن وجود دارد. حرکات سریع چشم - غش و تلاش برای به دست آوردن دارو - گوشه گیری فرد از خانواده و دوستان -مشکلات عاطفی-ترس -ضعف و سستی نیز غالبا دیده می شود.

سمیت

مسمومیت ناشی از اکستیسی به صورت کوتا مدت و بلند مدت و عمدتا در ارتباط با اختلالات روانی ظاهر می شود.حقیقت این است که اثرات سمی این دارو بسیار پیچیده است .

علایم مشخص مسمومیت عبارتند از:گشاد شدن مردمک چشم -آشفتگی - بیقراری -تهییج-توهم- بی اختیاری- تپش قلب - پرفشاری خون -افسردگی و مرگ در اثر نارساریی قلبی یا گرمازدگی شدید و ناراحتی های تنفسی  .اکستیسی سبب از بین رفتن سلولهای تولید کننده سروتونین که در تنظیم خواب و قعالیت جنسی وحساسیت به درد  نقش مستقیمی ایفا می کنند در مغز می شود.گاهی آسیب سلول های تولید کننده دوپامین نیز دیده شده است.

افرادی که به صورت تفننی از آن مصرف می کنند نیز همانند مصرف کنندگان دایمی در معرض آسیب های پایدار مغزی قرار دارند و گفته می شود عوارض آن در زنان بیشتر است.

نکته دیگر مصرف قرص های اکستیسی اعتیاد ویران کننده به آن است زیرا به تدریج باعث وابستگی روانی به آن می شود بطوری که معتاد به راحتی نمی تواند آن را ترک کند و این در حالی است که جوانان و خانواده های از عوارض این ماده شیمیایی تازه وارد اطلاع دقیقی ندارند.

 5- ریشه های عصبی خودکشی

من علیه من کاری تحقیقی در جامع امریکا توسط کارل رومن (Scientific American, Feb. ۲۰۰۳)

با بررسی هایی که اکنون پژوهشگران انجام می دهند شاید در آینده گوشه هایی از داستان خودکشی افراد کمتر از آنچه اکنون به نظر می رسد معماگونه باشد. این که آیا گرایش به ارتکاب خودکشی ذاتی است یا در نتیجه روی هم انباشته شدن ناکامی های زندگی حادث می شود، پرسشی قدیمی است که ظاهرا چیزی تا یافتن جوابش نمانده است. با آنکه هنوز هم مباحثه ذات در برابر محیط در برخی از محافل روانشناسی شدت دارد اما پژوهشگرانی که به بررسی خودکشی مشغولند یک موضع بینابینی را اتخاذ کرده اند. خانم ویکتوریا آرانگو (V.Arango) از انستیتوی روانشناسی نیویورک وابسته به مرکز پزشکی پرسبیتریایی کلمبیا در این باره توضیح می دهد که دست زدن به چنین عمل مخاطره آمیزی به چندین عامل همزمان نیاز دارد. او می افزاید: من نمی گویم که خودکشی یک پدیده تماما زیست شناختی است بلکه به اعتقاد من یک عامل زیستی نهفته آغازگر آن است. دشواری های زندگی، استرس های شدید و فاکتورهای روانشناسی هر یک در این بین نقشی دارند اما سرمنشاء راز خودکشی در پس سیستم عصبی ای قرار می گیرد که خطوط ارتباطیش در کلاف های آزاردهنده تحمل ناپذیری به هم گره خورده اند. آرانگو و همکار کلمبیایی او جان مان (J.Mann) پیشتازان کوشش برای جداسازی این کلاف ها و تشخیص جنبه های آسیب شناسی عصبی خودکشی اند. آن ها مجموعه ای را گرد هم آورده اند که بهترین مجموعه نمونه های مغزی قربانیان خودکشی کشور شناخته شده است. در آزمایشگاه آن ها ۲۵ فریزر بزرگ و عمیق ۲۰۰ عدد از مغزهای قربانیانی را در خود نگه داشته است که پژوهشگران بر روی آن ها مشغول بررسی تغییرات عصب آناتومیکی، شیمیایی یا ژنتیکی منحصر به فردی هستند که صاحبانشان را به پایان دادن به زندگی شان واداشته است. همراه هر یک از مغزها گزارش کالبدشکافی روانشناختی، چکیده ای از مصاحبه با اعضای خانواده و گزارش های تحقیقی درباره وضعیت ذهنی و رفتاری متوفی که وی را به سوی این عمل انتحاری سوق داده، وجود دارد. مان می گوید: ما می کوشیم تا تصویر کامل و بی نقصی به دست آوریم و با یک تبیین کلی برای شخص مورد نظر به پیش رویم. مغز فردی که خودکشی کرده با مغز فرد هم جنس و هم سنی که فاقد اختلال روانی بوده و در اثر عاملی غیر از خودکشی جان باخته، مقایسه می شود. ماده تشکیل دهنده توده ژلاتینی ۱۴۰۰ گرمی مغز انسان را سلول ها و مولکول هایی می سازند که به طرز تفکیک ناپذیری با آنچه فرد می اندیشد و انجام می دهد در ارتباط است. مان و آرانگو بررسی های خود را روی کورتکس جلوی پیشانی، بخشی از مغز که توسط استخوان پیشانی پوشانده می شود، متمرکز ساخته اند. کورتکس جلوی پیشانی مقر عملکردهای به اصطلاح هماهنگ ساز مغز است نظیر «سانسور درونی» که فرد را از لو دادن آنچه واقعا در شرایط اجتماعی دشوار به ذهنش می رسد و یا تکانه انجام کارهای بالقوه خطرناک باز می دارد. نقشی که کورتکس جلوی پیشانی در تضعیف تکانه ها بازی می کند مورد توجه خاص مان و آرانگو است. دهه ها است که دانشمندان در جست و جوی تکانشی هستند که به مثابه پیشگویی برای خودکشی عمل می کند. اگر چه برخی افراد مرگشان را به دقت برنامه ریزی می کنند و یادداشت، وصیت نامه و حتی توصیه هایی برای مراسم تدفین از خود بر جای می گذارند اما خودکشی در عده بسیاری از جمله مادر من به طور ناگهانی و خودانگیخته پدیدار می شود: یک تصمیم گیری خیلی بد در یک روز خیلی بد. از این رو آرانگو و مان در این مغزها به دنبال یافتن سر نخ هایی از اساس زیستی این عمل تکانشی اند. تفاوت در موجودی سروتونین شیمیایی مغز یکی از مواردی است که در کانون توجه قرار گرفته و پژوهش های قبلی که بر مبنای تکانشی استوار شده بودند نیز حکایت از کمبود آن در مغز دارند. سروتونین نوعی انتقال دهنده عصبی، یکی از انواع مولکول هایی که برای انتقال پیام در شکاف های ریز بین نورون ها موسوم به سیناپس، از یک سلول مغزی به سلول دیگری می جهد، است. حباب های ریز بی شماری که وزیکول نامیده می شوند و به طور ناگهانی در فرستنده پیام یا پیش سیناپس پدیدار می شوند. سروتونین را به درون سیناپس رها می کنند. گیرنده هایی که روی نورون دریافت کننده یا پس سیناپس قرار دارند به انتقال دهنده عصبی متصل می شوند، این اتصال منجر به بروز تغییرات بیوشیمیایی در سلول می شود که توانایی سلول در پاسخگویی به سایر تحریکات یا خاموش و روشن کردن ژن ها را دستخوش تغییر می کند. پس از گذشت مدت کوتاهی سلول های پیش سیناپسی سروتونین مصرفی اسفنج های مولکولی موسوم به ناقلان سروتونین را باز جذب می کند، سروتونین تا اندازه ای تاثیر آرام بخش بر ذهن می گذارد. پروزاک و سایر داروهای ضدافسردگی مشابه، با اتصال به ناقلان سروتونین مانع باز جذب سریع سروتونین ترشحی توسط نورون پیش سیناپسی می شوند. بدین ترتیب اجازه می دهند که سروتونین کمی بیشتر در سیناپس دوام بیاورد و به انتقال تاثیر آرامش بخش خود ادامه دهد. بیش از دو دهه از گزارش های حاکی از وجود ارتباط بین ترازهای پایین سروتونین در مغز با بروز رفتارهای افسردگی، تهاجم و تمایل به سوی تکانشگری می گذرد اما شواهد به دست آمده از خودکشی ها سردرگم و بسیار ضد و نقیض است. شماری از بررسی ها خبر از کاهش سروتونین در مغز کسانی که با خودکشی مرده اند، می دهد. اما سایر بررسی ها چنیننتیجه ای را در پی ندارد. برخی از پژوهشگران فقدان سروتونین را تنها در بخشی از مغز مشاهده کردند و نه در همه جای آن. با این همه عده ای نیز افزایش شمار گیرنده های سروتونین یا کسری زنجیره ای از وقایع شیمیایی که باعث انتقال پیام سروتونین از این گیرنده ها به درون نورون می شوند را تشریح می کنند.

 

علی رغم تمامی ناسازگاری ها، اکثریت شواهد به شدت حاکی از وجود مشکلی در سیستم سروتونین مغز افرادی است که خودکشی کرده اند. اکنون این طرز تفکر به واسطه یافته های اخیر آرانگو و مان قوت بیشتری گرفته است. آرانگو در کنفرانس عصب ـ روان داروشناسی کالج آمریکن در سال ۲۰۰۱ گزارش داد که یافته های او حاکی از آن است که افراد افسرده ای که در اثر خودکشی جان باخته اند در کورتکس کاسه چشمی جلوی پیشانی، بخشی از مغز که صرفا بالای هر یک از چشم ها قرار می گیرد، دارای تعداد کمتری از نورون ها هستند. از همه مهم تر اینکه شمار ناقلان پیش سیناپسی سروتونین در این ناحیه به خصوص از مغز افراد خودکشی کرده یک سوم تعداد ناقلان موجود در مغزهای متعادل است در حالی که تعداد گیرنده های پس سیناپسی سروتونین در همین ناحیه از مغز افراد خودکشی کرده ۳ درصد بیش از گیرنده های موجود در مغز افراد متعادل است. روی هم رفته نتایج به دست آمده حاکی از آنند که مغز افرادی که خودکشی می کنند در تلاش است تا با افزایش تجهیزات مولکولی دریافت کننده انتقال دهنده عصبی یا کاهش شمار ناقلانی که کار باز جذب سروتونین به عقب را انجام می دهند، تعداد بیشتری از مولکول های سروتونین را بسازد. آرانگو در پایان نتیجه می گیرد که نوعی نارسایی در سیستم سروتونین زای افرادی که اقدام به خودکشی می کنند وجود دارد. آنها ممکن است آنقدر بیمار باشند که پروزاک هم نتواند به آنها کمک کند. ممانعت از بازجذب سروتونین همیشه هم برای جلوگیری از خودکشی کافی نیست همان طوری که برای مادرم نبود: او علی رغم مصرف روزانه ۴۰ میلی گرم پروزاک جانش را از دست داد. مان و همکارانش اکنون در تلاش برای طراحی نوعی آزمون توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) هستند که ممکن است روزی به پزشکان در تشخیص بیماران افسرده ای که دارای بیشترین مداربندی های نامتعارف و مخدوش سروتونین و متعاقب آن در معرض بیشترین خطر خودکشی اند، کمک کند. اسکن های PET فعالیت مغز را به وسیله به تصویر کشیدن آن بخش از مغز که بیشترین میزان مصرف گلوکز خون را به خود اختصاص می دهد، منعکس می سازد. داروهای هماهنگ سازی چون فن فلورامین که منجر به رهاسازی سروتونین می شود به دانشمندان کمک می کند تا میزان سروتونین را در نواحی فعال مصرف کننده سروتونین به صفر برسانند مان و همکارانش در گزارششان در شماره ژانویه مجله «آرشیوهای روان شناسی عمومی» سخن از ارتباط بین فعالیت کورتکس جلوی پیشانی در افرادی که اقدام به خودکشی می کنند و میزان مهلک بودن این اقدام به میان آوردند. آنهایی که خطرناک ترین روش ها مانند خوردن مقدار زیادی قرص یا پریدن از ارتفاع زیاد را برای خودکشی برگزیده بودند، دارای کمترین فعالیت سروتونین پایه در کورتکس جلوی پیشانی شان بودند. مان در این باره می گوید که نابهنجاری بیشتر مساوی است با کشنده تر بودن تلاش برای خودکشی. گانشیام پندی (G.Pandy) از دانشگاه ایلینویز با این نظر که سیستم سروتونین مغز کلید درک پدیده خودکشی است موافق است. او می گوید: شواهد بسیاری مبنی بر وجود نقص هایی در سیستم سروتونین افرادی که خودکشی می کنند؛ وجود دارد اما این نقیصه به تنهایی موثر نیست بلکه در ارتباط با سایر نواقص عمل می کند. ظاهرا کل سیستم دچار تغییر می شود. فرضیه سروتونین به هیچ روی منکر اهمیت نقش سایر انتقال دهنده های عصبی نیست. سروتونین صرفا مولکولی است در یک شبکه بیوشیمیایی پیچیده موسوم به محور هیپوتالامیک ـ هیپوفیز ـ آدرنال که به طور اختصار بدان محور HPA می گویند. در این سیستم غده های مغزی هیپوتالاموس و هیپوفیز با غده های آدرنال مستقر بر روی کلیه در ارتباطند. HPA مسئول واکنشی است معروف به واکنش مبارزه ـ فرار که ضربان قلب در حین انجام مسابقه و عرق کردن کف دست پس از برقراری تماس نزدیک در حین رانندگی مثال هایی برای روشن شدن مفهوم آنند. عامل آزادکننده کورتیکوتروپین که در زمان استرس توسط هیپوتالاموس آزاد می شود منجر به ساخت هورمون آدرنو کورتیکوتروپین به وسیله هیپوفیز قدامی می شود که این هورمون نیز به نوبه خود به ساخت گلوکزکورتیکوئیدی چون کورتیزول توسط کورتکس غده فوق کلیوی می انجامد. کورتیزول با افزایش غلظت قند خون، افزایش ضربان قلب و ممانعت از بروز واکنش افراطی توسط سیستم ایمنی، بدن را برای رویارویی با استرس آماده می کند.

از آنجایی که سروتونین تعدیل آستانه تحریک را بر عهده دارد در محور HPA مستقر می شود. پژوهشگرانی چون چارلز نمروف (C.Nemeroff) از دانشکده پزشکی دانشگاه اموری متوجه شده اند که تجربیات ناخوشایند دوران اولیه زندگی مانند بد رفتاری های دوران کودکی، احتمالا محور HPA را در وضعیت نامناسبی قرار می دهد یا به بیان دقیق تر به جاماندن تاثیرات بیوشیمیایی بر روی مغز که آن را در برابر افسردگی آسیب پذیر می سازد، نتیجه یک پاسخ افراطی به استرسی است که بعدها در آن اعمال می شود. گروه پندی در ۱۹۹۵ شواهدی را گزارش دادند که بر پایه آنها می توان نابهنجاری های موجود در مداربندی سروتونین مغز کسانی که ریسک خودکشی را به جان می خرند به وسیله یک آزمون خونی بسیار ساده شناسایی کرد. او و همکارانش تعداد گیرنده های سروتونین موجود بر روی پلاکت های خونی افراد متمایل به خودکشی را با تعداد گیرنده های افراد بی میل مقایسه کردند و دریافتند افرادی که گرایشات خودکشی دارند دارای تعداد بسیار زیادتری از گیرنده های سروتونین هستند. (پلاکت ها صرفا به خاطر داشتن گیرنده های سروتونین پدیدار می شوند اما علتش نامعلوم است). پندی می گوید که گروه او به این نتیجه رسیده است که افزایش در تعداد گیرنده ها، افزایش مشابهی در کوشش بی ثمر مغزهای مستعد خودکشی برای انباشته ساختن مقادیر متنابهی از سروتونین را نشان می دهد. برای اثبات چنین رابطه ای او قصد دارد تا مشخص سازد که آیا این رابطه در کسانی که متمایل به خودکشی اند دیده می شود یا خیر. او می گوید: ما می خواهیم بدانیم که آیا می توان از پلاکت های خونی به عنوان نشانگرهایی برای تشخیص بیماران متمایل به خودکشی استفاده کرد. او می افزاید ما هم اکنون در حال پیشرفتیم اما پیش رویمان به آرامی صورت می گیرد

تا زمانی که پژوهشگران موفق به ایجاد آزمون هایی برای پیش بینی احتمال وقوع خودکشی شوند، پزشکان احتمالا توجه شان را معطوف به خویشاوندان زیستی قربانیان خودکشی می سازند. مان، دیوید برنت (D.Brent) از انستیتوی روانپزشکی غرب و کلینیک پتزبورگ و همکارانشان در شماره سپتامبر ۲۰۰۲ مجله آرشیوهای روانپزشکی عمومی گزارش دادند که فرزندان کسانی که دست به خودکشی می زنند ۶ برابر فرزندان والدینی که هیچ گاه اقدام به خودکشی نکرده اند، در معرض خطر اقدام به خودکشی هستند. به نظر می رسد که این رابطه تا اندازه ای ژنتیکی است اما تلاش برای مرتبط ساختن آن با ژن یا ژن های متمایل به خودکشی هنوز هیچ پاسخی را در پی نداشته است در اوایل دهه ۱۹۹۰ آلک روی (V.Roy) از مرکز پزشکی اداره امور سربازهای قدیمی در ایست اورنج در ایالت نیوجرسی مشاهده کرد که ۱۳ درصد از دوقلوهای یکسان که یکی از آنها در اثر خودکشی مرده سرانجام جان خود را می گیرند اما تنها ۷/۰ درصد از دوقلوهای عادی راه همزاد خودکشی کرده شان را در پیش می گیرند. این آمار هشداری است برای من و تمام کسانی که به نوعی با خودکشی پیوند زیستی دارند. در اتاق خوابم و در درون یک شیشه کوچک گلوله ای از همان سری گلوله هایی که یکی از آنها مادرم را کشت، نگه داشته ام. پلیس پس از مرگ مادر تپانچه را با خود برد و من گلوله های باقیمانده را وقتی که گنجه اتاق خواب مادرم را تمیز می کردم، دور انداختم. اما این یکی را نگه داشتم. این گلوله سرد فلزی یادآور آن است که رشته زندگی تا چه اندازه باریک است و چگونه یک عمل تکانشی عواقبی بسیار بزرگ و دامنه دار از خود بر جای می گذارد. شاید روزی علم درک بهتری از چنین اعمال دلخراش و غم انگیزی بیابد، تا به خانواده هایی مانند خانواده من جان تازه ای بخشیده شود

Scientific American, Feb. ۲۰۰۳

 6- سروتونین در پرندگان

اثر بر روی فشار خون  :5- هیدروکسی تریپتامین (سروتونین) میتواند باعث افزایش یا کاهش فشار خون در جوجه ها گردد. در حالت طبیعی براساس گفته های Walazek,Bunag (1962) یک کاهش دهنده فشار خون است . بخاطر اینکه باعث آزاد شدن هیستامین میگردد که خود یک کاهش دهنده فشار خون است. هنگامی که بافتهای جوجه ها بوسیله استفاده مدادوم از 8/48 از هیستامین تخلیه شد, سروتونین و تریپتامین افزایش دهنده فشار خون بودند.

نتایج حاصل از آزماسشات نیز نشان میدهد که سروتونین بطور کلی یک کاهش دهنده (depressor) فشار خون در جوجه ها میباشد.دوزهای 0.5 تا 0.1 میکروگرم برای هر کیلو گرم وزن بدن, روی پایین آوردن فشار خون بطور قابل توجهی مؤثر بوده که حداکثر باعث کاهش باعث کاهش فشار خون حدود 20 میلیمتر جیوه در عرض 10ثانیه گردید. واین کاهش در عرض 30تا20 ثانیه به حد طبیعی بازگشت. برای اینکه مشخص شود که آیا سروتونین , هیستامین را که ممکن است باعث کاهش فشار خون شده باشد آزاده کرده است , نمونه ای از خون در همان موقعی که فشار خون در حد پاین ترین بود گرفته شد و وجود هیستامین بوسیله یک روش شیمیایی فلوئورسنتی آنالیز گردید. و هیچ گونه مدرکی دال بر وجود هیستامیم بدست نیامد. مکانیسم اثر کاهش فشار خون سروتونین هنوز مشخص نشده است. علاوه بر این, هنگامی که این ماده به داخل سرخرگ مزانتر روده های خارج شده از جوجه ها تزریق شد, اثر افزایش فشار خون را هم در سرخرگها و هم در سیاهرگها داشت.

سروتونین که دارای اثر کاهش فشار خون در مرغها است , رفلکس افزایش ضربان قلب را ایجاد می کند که می تواند بوسیله آتروپین بلوکه (Blocked) شود ولی توسط پروپانول بلوکه نمی شود.

اکثر داروها و هورمونهایی که بالابرنده فشار خون یا پایین آورنده فشار خون در پستانداران هستند همین اثر را در پرندگان نیز دارند.

سلولهال ترومبوسیت پرندگان حاوی مقادیر زیادی سروتونین است . منشأ ترومبوسیتها یا پلاکتها در انسان مگاکاریوسیتها , ریه و مغز استخوان می باشند. مغز استخوان پرندگان فاقد مگاکاریوسیتها می باشد و ترومبوسیتها از سلولهای اولیه تک هسته ای که مرحله ای نابالغ شبیه سلولهای دیگر بوجود می آید.

نقش سروتونین در تنظیم قلب و عروق پرندگان :

بعضی از سلولهای خونی (ترومبوسیتها و لوکوسیتها) دارای مقادیر زیادی سروتونین و هیستامین می باشند. که بوسیله سلولهای کرومافین و ماست سلهای روده ه ها آزاد شده , بوسیله سلولهای خونی گرفته شده و بسته بندی می شوند و توسط آنها در تمام بدن جریان می یابند. بعلاوه کاتکولامین ها باعث آزاد شدن 5HT و هیستامین از روده مرغها و نیز آزاد شدن 5HT باعث آزاد شدن هیستامین می گردد.

- اطلاعات بسیار کمی در مورد تولید و آزاد شدن 5HT و هیستامین توسط سلولهای خونی در دسترس است اما این امکان وجود دارد که بروز شرایط مخصوص در جریان خون مانند توقف جریان , کم شدن جریان , تغییر شکل سلولها و دیگر شرایط باعث آزاد شدن این عوامل گردند که می تواند اثر بسیار زیادی در روی جریان خون مخصوصا بصورت منطقه ای داشته باشد.

آمینهای بیوژنیک :

آمینهای بیوژنیک موجود در گلبولهای خون پرندگان ( آمینهای مؤثر درفعالیتهای عصبی ) :

مهمترین آمینهای بیوژنیک موجود در خون پرندگان کاتکولامین ها , هیستامین ها و سروتونین (5HT) می باشند. اما اکثر مقادیر هیستامین و سروتونین توسط گلبولهای خون خصوصا لوکوسیتها و ترومبوسیتها حمل می شود. که در روی گلبولهای قرمز بعد از سانتریفوژ کردن خون قرار میگیرد. سروتونین موجود در کل حون مرغها وه طور کلی در گلبولهای زیر توزیع شده است 50% در ترومبوسیتها 29 تا 25% در لمفوسیتها 25 تا 19% در گلبولهای سفید با هسته لوبوله شده مخصوصا هتروفیلها و مونوسیتها.

مقدار سروتونین در خون ماده ها بیشتر از نرها ست. بخاطر اینکه غلظت 5HT برای هر سلول, که در لایه Buffy یافت میشود در ماده ها بیشتر است. بیشتر میزان سروتونین موجود د رخون , از سنتز و آزاد شدن 5HT توسط سلولهای انتروکروماتین موجود در روده ها منشاء گرفته است. این ماده از سلولهای فوق که در خارج از بدن (invitro) نگهداری شده بودند به مقدار ثابتی (10 نانوگرم در هر دقیقه برای هر گرم از سلول) ترشح می شود. که میزان این ترشح در حضور استیل کولین و کاتکولامین ها افزایش خواهد یافت.

سروتونین :

سروتونین از تریپتوفان بوسیله یک هیدروکسیلاز و دکربوکسیلاز سنتز شده و بوسیله یک آمین اکسیداز از بین می رود. این آنزیمها در مغز کبوتر تشخیص داده شده اند. غلظت سروتونین در هسته قاعده ای Nucleus  basalis در بالاترین و در مخچه پایین ترین مقدار است. مطالعات بر روی اثرسروتونین در جوجه های جوان اطلاعات ضد و نقیضی را ارائه داده است. محققین زیادی مشاهده نمودند که سروتونین اثرات خواب آور داشته باشد. در صورتیکه دیگران مشاهده نمودند که ابتدا باعث هوشیاری می شود و سپس اثر آرام بخشی دارد. اگر چه بعضی از محققین براین باورند که سروتونین باعث بی اشتهایی anorexigenic در پستانداران می شود. نقش سروتونین در کنترل غذا خوردن پرندگان هنوز مشخص نشده است. تزریق سروتونین در بطنهای جانبی مغز جوجه های جوان باعث کاهش غذا خوردن جوجه هایی که دائم به غذا دسترسی داشته باشند گردید. اما هیچ تأثیری در مصرف غذای پرندگانی که 24 ساعت دسترسی به غذا نداشتند نکرد. سروتونین بر روی میزان آب مصرفی جوجه هائی که به طور دائم دسترسی به غذا داشتند نیز یکی بود.

اثر بر روی دمای داخلی بدن :

تزریق اپی نفرین , نوراپی نفرین و سروتونین به داخل هیپوتالاموس باعث گردید که دمای درونی بدن کبوتری که در مجاورت هوای سرد قرار داشت کاهش یابد. کاهش در دمای بدن نتیجه جلوگیری از ارزش بدن , کاهش در تولید حرارت , گشاد شدن عروق سطحی توأم با افزایش در دفع حرارت بود.

در اثر تابش نور خورشید به بدن پرنده قبل از اینکه دمای درونی بدن افزایش یابد نفس نفس زدن توأم با زدن نای را می توان مشاهده کرد. اینکه چنین عکس العملی صرفا مربوط به تابش نور خورشید است هنوز شناخته شده نیست. تزریق سروتونین به داخل هیپوتالاموس جلوی نفس نفس زدن کبوتر را گرفت .

در تنظیم هیپوتالاموسی مصرف غذا و آب , تزریق سروتونین به داخل بطن جانبی مغز مرغهای جوان در وضعیت روزه داری یا پرهیز غذایی , سروتونین روی مصرف غذا اثری نداشت و تفاوت مصرف آب در این حیوانات نامشخص و سئوال برانگیز بود. آزمایش مشابه در پرندگانی که در پرهیز غذایی نبودند نشان دهنده کاهش مصرف غذا و عدم تأثیر بر روی مصرف آب بود.

تجویز سروتونین برای مهار تخمک گذاری گزارش شده است. اما این اثر احتمالا از طریق مهارکنندگی آن بر آزادسازی LH هدایت می شود

سه نوع ساختمان بافتی در پینه آل پرندگان دیده می شود که سلولهای اصلی پینه آل سنتتیک هستند که می توانند بطور فعال تریپتوفان را از خون بگیرند و آن را هیدروکسیله کنند و 5- هیدروکسی تریپتوفان (5HT) تولید نمایند و صپص آن را دکربوکسیله نموده و 5- هیدروکسی تریپتامین تولید نمایند.- ریتم 24 ساعته سروتونین در مرغ اهلی در طی تاریکی به حداکثر خود می رسد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  
نویسنده : abulfazl salarian ; ساعت ۳:٤٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳۸٧/۸/۱٩